Hagel - het ontstaan van hagel

Hagel valt uit onweerswolken. Door de lage temperaturen (van -10 tot -20 graden of lager) vormen zich in een onweerswolk ijs- en sneeuwkristallen en raken druppels onderkoeld. Door het stijgen en dalen van de lucht in de wolk komen de kristallen in aanraking met de onderkoelde druppels. Hierbij zetten de druppels zich vast op de kristallen, waardoor deze in omvang toeneemt. Deze kristallen vallen vervolgens als hagel uit de onweerswolk.

Hagel is meestal bolvormig, maar kan ook grillig van vorm zijn met scherpe punten. De afmetingen varieren van 1 tot 2 centimer doorsnede bij kleine hagelsteentjes tot wel 6-7 cm bij grote hagelstenen. Hoe groter de hagelsteen, hoe groter de valsnelheid en daarmee ook de schade die de hagelsteen kan aanrichten. Zo kan een hagelsteen van 6 cm met een gewicht van 100 gram een valsnelheid van 120 km/u bereiken. Het is dan ook niet moeilijk om te bedenken dat hagelstenen ook voor de mens gevaarlijk kunnen zijn als zij samenklonteren en een totale omvang van wel 10 tot 15 cm kunnen aannemen. De grootste hagelstenen komen uit onweersbuien welke zich ontwikkelen tot wel 10 km hoogte waarin heftige op- en neerwaartse luchtstromingen plaatsvinden. Om het gewicht van een hagelsteen te bepalen kun je deze wegen met een nauwkeurig weegschaaltje zoals een brievenweger. Heb je geen weegschaaltje onder handbereik, dan kun je de steen in de vrieskist bewaren of hem laten smelten in een bakje, waarbij je later het smeltwater kunt wegen.

In Nederland kwamen in de jaren 1996, 1998, 1999 en in 2000 hagelbuien voor met grote hagelstenen welke voor een flinke schade zorgden. Een uitschieter was juni 1998 met in de omgeving van Zeewolde hagelstenen van 6 cm en groter. Ook in de omgeving van Zwijndrecht vielen toen grote hagelstenen. Vele honderden caravans zijn bij deze hagelbuien beschadigd.

De KNMI voert door middel van een op radar gebaseerde techniek metingen uit om zomerhagel te detecteren. Met de resultaten van deze detectie worden overzichten samengesteld met hierin de neerslag van hagel. In deze overzichten is te zien waar de hagel is gevallen, of hierbij sprake is van een lokale hagelbui, of dat sprake is van een spoor van hagelbuien.
Een uitgebreide beschrijving van deze methode kun je hier vinden.