Voor de meeste caravanners is het slingeren van de caravan een gevreesd punt tijdens het rijden met een caravan. Het slingeren kan varieren tussen het nog vrij onschuldige, maar wel hinderlijke kwispelen van de caravan tot het heftig heen en weer zwaaien van de caravan, met hierbij de kans dat de combinatie schaart of omslaat. In dit artikel uitgebreid aandacht voor de verschillende oorzaken die tot slingeren kunnen leiden en de mogelijke oplossingen hiervoor.

De oorzaak van het slingeren is vaak een gevolg van één
(of een combinatie) van de volgende punten:

• Een verkeerde combinatie auto/caravan
• Een onjuiste kogeldruk
• Een te lage bandenspanning
• Een verkeerde belading
• Luchtwervelingen
• Een te hoge snelheid

Een oplossing om het slingeren tegen te gaan kan liggen in:

• Aanpassingen aan de trekauto
• Een juiste belading
• Het gebruik van een stabilisatorkoppeling
• Het gebruik van een remhulpsysteem

Een verkeerde combinatie auto/caravan

Voor een stabiele combinatie geldt in het algemeen dat een 'korte oversteek' (de afstand van de trekhaakkogel tot de achteras) de stabiliteit van de trekauto verbetert. De grotere Sedan-uitvoeringen hebben vaak een behoorlijke oversteek welke de stabiliteit nadelig kan beïnvloeden. Behalve een korte oversteek zorgt ook een langere wielbasis voor een betere stabiliteit. Het eigen gewicht van de auto is ook belangrijk; over het algemeen geldt namelijk hoe zwaarder de auto, hoe stabieler deze is.

Voor de caravan geldt dat een lange dissel, een grote spoorbreedte en een laag zwaartepunt de stabiliteit bevorderen. Steeds meer fabrikanten van caravans gaan dan ook over tot het gebruik van langere dissels, bredere assen en grotere velgmaten (bredere banden). Alleen bij de aankoop van een auto of een caravan is er de mogelijkheid om de combinatie optimaal op elkaar af te stemmen.

Omdat een (personen)auto niet is ontworpen om een caravan te trekken zal het duidelijk zijn dat niet iedere auto met caravan een ideale combinatie vormt. Zo heeft elke combinatie zijn eigen grens; de kritische snelheid. Deze grens wordt bereikt zodra een lichte slingerbeweging van caravan -bijvoorbeeld veroorzaakt door een passerende vrachtauto of door een harde windvlaag- niet meer automatisch verdwijnt (eigen demping) en het slingeren steeds erger wordt. Zonder ingrijpen zal de caravan nu scharen of omslaan. Voor een stabiele combinatie zal deze grens pas boven de 100 km p/u bereikt worden. Voor een minder stabiele combinatie dan dit al veel eerder zijn. Een dergelijke instabiliteit is vaak merkbaar door het al in een vroeg stadium onrustig worden van de combinatie zonder dat hiervoor een duidelijke oorzaak is aan te wijzen zoals een passerende vrachtauto of sterke spoorvorming in het wegdek. Als de caravan is uitgerust met een stabilisatorkoppeling, dan is de beste manier om de stabiliteit van de combinatie te beoordelen door een proefrit te maken waarbij de stabilisator is uitgeschakeld.

Is bij de huidige combinatie de stabiliteit niet optimaal, dan kun je de stabiliteit mogelijk verbeteren met de onderstaande tips en aanbevelingen.

Een onjuiste kogeldruk

Voordat je met de caravan op pad gaat, kun je zelf een aantal maatregelen nemen om het riscio op slingeren te verkleinen. Controle van de kogeldruk (een zeer belangrijk onderdeel m.b.t. de stabiliteit) blijft nogal eens achterwege. Naast een veel te hoge kogeldruk (soms wel boven de 100 kg) komt ook negatieve kogeldruk voor. Het is met name bij de wat grotere caravans beter om de kogeldruk wat hoger te houden (60-75 kg). Een negatieve kogeldruk (de caravan dreigt hierbij achterover te kantelen) moet ten alle tijde worden vermeden! De kogeldruk kun je bijvoorbeeld meten met een disselweger. Een voorbeeld hiervan is de AM Controller, een handige kogeldrukweger welke tussen de kogelkoppeling en de trekhaak wordt geplaatst. In de rubriek 'Trekauto' is meer informatie opgenomen over de trekhaak en kogeldruk.
Lees meer...

Neuswiel met kogeldrukindicator

Het neuswiel van een caravan is in technisch opzicht lange tijd ongewijzigd gebleven. In 2006 is hier echter verandering in gekomen met de komst van een nieuw type neuswiel: het neuswiel met een geïntegreerde kogeldrukmeter. Deze handige accessoire staat inmiddels bij vele caravanners op het wensenlijstje.
Lees meer...

Een te lage bandenspanning

Een te lage bandenspanning heeft een negatieve invloed op het rijgedrag van auto of caravan. Een te zachte band kan zelfs tot gevaarlijke situaties leiden. Want behalve vermindering van de grip de weg ontstaat er ook een langere remweg. Een te lage bandenspanning kan door oververhitting van de band zelfs tot een klapband leiden. Maak er dus een gewoonte van om regelmatig de bandenspanning te controleren. Een handig hulpmiddel om de spanning in de gaten te houden is de 'Pressure Mate', een ventieldopje dat door verkleuring aangeeft wanneer moet worden bijgevuld. In het onderdeel 'Banden' is hierover meer informatie te vinden. Lees meer...

Een verkeerde belading

Een juiste belading van de caravan (en niet te vergeten van de trekauto) is van groot belang voor een stabiele combinatie. Te zware bagage aan voor- of achterzijde of in de bovenkasten zorgt voor een verkeerde belading van de caravan. Zware lading voorin de caravan geeft als snel een te hoge kogeldruk waardoor de druk op de vooras van de trekauto afneemt en de besturing negatief wordt beïnvloed. Zware lading achter in de caravan of een achter op de caravan gemonteerd en beladen fietsenrek zal een beginnende slingering doen versterken (als de slinger van een klok). Gelet op het belang van een goede belading wordt hier in het onderdeel 'Caravanbelading' uitvoerig bij stil gestaan. Je kunt hier ook meer lezen over computerprogramma Caravan belading De Luxe. Lees meer...

Luchtwervelingen

Ben je eenmaal onderweg, dan komt het punt van de luchtwervelingen om de hoek kijken. Passerende vrachtauto's en autobussen zorgen voor een grote luchtverplaatsing wat leidt tot 'duwen' als de achterzijde van de caravan wordt ingehaald en tot 'trekken' als het inhalende voertuig de caravan net is gepasseerd. Vrijwel elke bestuurder van een auto met caravan aan de haak zal dit vervelende fenomeen kennen. De zuiging door een inhalende vrachtauto of autobus kan enigzins worden beperkt door op de eigen rijstrook zoveel mogelijk rechts te gaan rijden. Staat er veel wind, dan dien je ook bij bruggen en viaducten en dergelijke alert op windvlagen te zijn. Het is overigens sowieso niet aan te raden om met harde wind (windsterktes boven de 8 á 9 beaufort) met de caravan op pad te gaan. Ook met een stabiele combinatie en een niet al te forse caravan kan de combinatie omslaan als een rukwind de caravan uit balans brengt.

Een te hoge snelheid

Te hard rijden brengt behoorlijke risico's met zich mee. De zijwaartse (horizontale) krachten in een slingerbeweging nemen bij toename van de snelheid enorm toe. De wettelijke toegestane snelheid in Nederland voor een auto met aanhanger is 80 km p/u. Rijd je echter op de Nederlandse snelwegen dan zie je dat de doorgaande verkeersstroom meestal op zo'n 90 km p/u ligt. Op autosnelwegen in het buitenland is 100 km p/u geen uitzondering. Bij een stabiele en goed beladen combinatie ligt bij 100 km p/u de bovengrens. Bij een vakantiereis naar het buitenland krijg je ook te maken met afdalingen, waarbij de snelheid ineens fors kan oplopen als je even niet oplet. Dit geldt ook voor het inrijden van tunnelbuizen en viaducten. Als je te hard rijdt kunnen de ineens optredende drukverschillen de caravan aan het slingeren brengen.

Aanpassingen aan de trekauto

Een te zwakke achtervering van de trekauto kan leiden tot instabiliteit van de combinatie. Om het doorzakken van de achterzijde van de trekauto tegen te gaan zijn er verschillende hulpmiddelen. Zo bestaan er kunststof of rubber veerelementen (blokjes) welke tussen de windingen van de bestaande schroefveer worden gemonteerd. Andere mogelijkheden vormen het plaatsen van extra hulpveren of het vervangen van de bestaande veren. In het rubriek 'Trekauto' wordt uitgebreid stil gestaan bij deze hulpmiddelen. Lees meer...

Een juiste belading

Een goede belading is een absolute voorwaarde voor een stabiele combinatie. Gelet op het belang van een goede belading wordt hier in het onderdeel 'Caravanbelading' uitvoerig bij stil gestaan. Je kunt hier ook meer lezen over computerprogramma Caravan belading De Luxe. Lees meer...

Het gebruik van een stabilisator

Is de stabiliteit na alle voorgaande maatregelen nog steeds niet in orde of nog niet optimaal, dan is het gebruik van een stabilisator aan te bevelen. De laatste jaren is er een toenname in het aantal fabrikanten die standaard op hun caravans een stabilisator monteren. Een prima zaak met het oog op de verkeersveiligheid! Gelet op de verbetering die een stabilisatorkoppeling kan geven in stabiliteit en beter weggedrag is een waarschuwing wel op zijn plaats. Omdat een stabilisator het moment waarop de combinatie instabiel wordt verlegd naar een later moment (in de praktijk naar een hogere snelheid), is het wel zaak om de veiligheid niet uit het oog te verliezen. Ga dus niet harder rijden dan anders omdat de stabilisator dit mogelijk maakt.

Meer informatie vind je in het dossier 'Stabilisatoren'. Lees meer...

Het gebruik van een remhulpsysteem

Naast stabilisatoren zijn er remhulpsystemen welke het slingeren van de caravan in een vroegtijdig stadium tegen gaan. Deze systemen remmen de caravan in het geval van een optredende slingerbeweging af en houden de caravan zo in het rechte spoor. De werking van deze systemen wordt elders op deze site uitgelegd. Lees meer...

Illustraties: Caravaning, Haba, Continental, Sistema Gopren, Winterhoff